Bilgisayar Destekli Çeviri Programları

Çeviriyle ilgilenen herkesin karşısına çıkan ilk şeylerden biri de çevirmenlerin, editörlerin, proje yöneticilerinin, genel anlamda çeviri şirketlerinin ve hatta bazen müşterilerin bile kullandığı bilgisayar destekli çeviri programları, yani CAT Araçları denen yazılımlardır. Bu yazılımlar özellikle çevirmenlerin ve editörlerin işini kolaylaştırması ve ihtiyaç olan hemen her şeyi içinde barındırması açısından çeviri sürecinde hayati öneme sahiptir. Bu yazımızda, CAT Araçları ne işe yarar, neden kullanılır, nasıl faydalar sağlar gibi sorularınıza cevap arıyoruz.

Günümüzde büyük çeviri şirketlerin tamamı Bilgisayar Destekli Çeviri Araçları, yani sektörün deyimiyle CAT araçlarını kullanır. CAT araçları sayesinde çeviriler hızlı bir şekilde yapılırken, kalite kontrol süreci de kolaylaşır. CAT araçları sayesinde çevirmenler de çeviri şirketleri de iş akışlarını rahatlıkla yönetebilirler.

CAT araçlarının kullanımı, çevirilerde tutarlılığın sağlanması konusunda da önemli avantajlar sağlar. Hem bir metnin kendi içindeki tutarlılığı hem de aynı konudaki farklı zamanlarda çevrilen farklı metinler arasındaki tutarlılığın önem kazandığı noktalarda, CAT araçlarının kullanımı önem kazanır.

Her Çevirmenin Bilmesi Gereken CAT Araçları

Sektörde yaygın olarak kullanılan CAT araçlarının başında Trados, XTM, Smartcat, memoQ ve Memsource gibi araçlar gelir. Bu araçlar sadece çeviri için değil, yukarıda bahsettiğimiz üzere kalite kontrol süreçlerinde de aktif olarak kullanılır. Şimdi, birlikte bu CAT araçlarına yakından bakalım:

1. Trados

Dünyanın en popüler CAT aracı olan Trados, SDL tarafından geliştirilmiştir. Çeviri konusunda kullanıcıya sağladığı faydalara ek olarak, paket oluşturma kolaylığıyla proje yönetimi sürecine katkısı, geniş dosya formatı desteği ve dosyalarının yaygın şekilde dönüştürülebilme olanağıyla, dünyanın en popüler CAT aracı olmayı hak etmektedir.

2. XTM

XTM Suite ve XTM Cloud olarak iki çeşidi bulunan XTM, özellikle web tabanlı bir şekilde çalışmayı tercih eden çeviri firmalarının gözdesidir. Kompakt ve şık tasarımı, kullanım kolaylığı ve güçlü dokümantasyonuyla öne çıkmaktadır.

3. Smartcat

Son yılların yükselen yıldızı Smartcat, sadece eksiksiz ve ücretsiz bir CAT aracı değil, aynı zamanda dünyanın her yerinden çeviri ihtiyacı olan müşterileri ve serbest çevirmenleri de bir araya getiren bir platformdur. Pek çok dosya formatını ve başka CAT araçlarında oluşturulmuş çift dilli dosyaları okuyabilmesiyle birçok çevirmenin tercihi olan Smartcat, aynı zamanda ödeme alma/gönderme sistemleriyle de göz doldurmaktadır.

4. memoQ

Kilgray tarafından geliştirilmiş memoQ, Trados’u yakından takip eden en güçlü rakibidir. Bulut editörü desteği gibi ilave özellikler sunmasına ek olarak, proje yönetimi ve iş akışı kontrolü aşamalarında sağladığı kolaylıklarla pek çok kişi ve şirketin tercihidir.

5. Memsource

Çoğu serbest çevirmenin ilk göz ağrısı olan Memsource, hem uygun fiyatları hem de kullanım kolaylığıyla öne çıkmaktadır. Pek çok dosya formatını destekler ve web tabanlı kompakt editörüyle her sistemde mükemmel sonuç verir. Şirketler için ücretli olan paketler, serbest çevirmenler için ücretsiz olarak kullanıma sunulmuştur.

CAT Araçları Ne İşe Yarar?

Bu yazılımların temel işlevi dil kaynakları ile çeviride tutarlılık ve hız sağlamaktır. Sektördeki büyük teknik çeviri projelerindeki tutarsızlık sorunları, terim seçimi hataları ve dil kullanımlarındaki yanlışlıklar çevirinin kalitesinde önemli sorunlar yaratmaktadır. CAT Araçları tüm bu sorunların en yaygın çözümüdür.

Her bir CAT aracı kullanıcısına farklı özellikler sunsa da hepsinin temel olarak sağladığı, bir takım olmazsa olmaz kriterler vardır. Bunların en başında çeviri hafızası, yani Translation Memory gelmektedir. Çeviri hafızası, genellikle cümleler halinde bulunan ve çevrilen her bir metin parçasının (segmentin) karşılığını barındıran bir veri tabanı olarak düşünülebilir. Şöyle bir örnek verelim. “Buzdolabı taşındıktan sonra, çalıştırmadan 12 saat beklenmesi gerekmektedir,” cümlesini iki farklı şekilde çevirelim.

  • You should wait for 12 hours without running the refrigerator after carrying it.
  • After being carried, the refrigerator should wait for 12 hours before being turned on.

İki farklı çevirinin mümkün ve doğru olduğu durumlarda, metinlerde tutarlılığın önem kazandığı bir noktada çeviri belleği devreye girer. Sık kullanılan cümlelerin, terimlerin ve özel isimlerin çevirilerinin tutarlılığı için çeviri belleğinden faydalanılır.

Yukarıdaki örneğin bir buzdolabı kullanma kılavuzunda geçtiğini varsayalım. İlk satırdaki çevirinin yapıldığını ve çeviri hafızasına girdiğini düşünelim. Aynı markanın farklı bir modelinin kullanma kılavuzu, yeniden aynı şirket tarafından çevrildiğinde, çeviri belleği bu cümleyi tanıyacak ve segment olarak adlandırdığımız metin satırını otomatik olarak dolduracaktır. Böylece yayınlar arasındaki tutarlılık da sağlanacaktır.

Benzer şekilde, ilk çevirinin beğenilmediğini ve ikinci satırdaki çevirinin yapıldığını düşünelim. Bu durumda da çeviri belleği güncellenecek ve o andan sonra gelen aynı cümleler hep aynı şekilde çevrilecektir.

Bunun yanı sıra, CAT araçları aynı zamanda özellikle teknik çevirilerde sıklıkla başvurulan terim bankası, yani Term Base özelliğine de ev sahipliği yaparlar. Terim bankası, farklı bir metinde bambaşka bir anlama gelebilecek bir sözcüğün, mercek altındaki metin bağlamında sahip olduğu anlamın kaydedilmesine, böylece sektör terimlerinin her seferinde doğru kullanılmasına olanak tanır.

Kalite Kontrol Süreçleri

CAT araçlarıyla kalite kontrol süreçlerinin de kolaylaştığından bahsetmiştik. Hemen her CAT aracının kendi içinde bir hata tarama özelliği bulunur. Bu özellikler kullanıldığında noktalama işaretlerinin, sayıların, cümlelerin büyük/küçük harfle başlama durumlarının, yazım hatalarının ve bunlar gibi pek çok durumun kontrolü otomatik olarak yapılır. Çoğu çeviri firması kalite kontrol sürecinde sadece bu işe odaklanan ilave yazılımlar kullanır fakat CAT araçlarının kendi içlerinde barındırdığı kontrol özellikleri de dikkate değerdir.

Bu yazımızda CAT araçlarının neler olduğunu ve CAT araçlarıyla neler yapılabileceğini mercek altına aldık. CAT araçlarıyla ilgili merak ettiğiniz başka şeyler mi var? Sayfanın aşağısından yorum bırakmaktan çekinmeyin!

bir yorum bırakın

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.